در فاصله سالهای ۱۹۴۱ تا ۱۹۴۵ بیش از ۱۱ میلیون انسان در اردوگاههای نازی به قتل رسیدند. قربانیان نه فقط یهودی، بلکه مردم سرزمینهای اشغال شده توسط نازیها، کولیها، توانخواهان، سوسیالیستها و همجنسگرایان نیز بودند. این نسلکشی دهشتناک را که طی آن ۱۱ میلیون نفر جان خود را از دست دادند نازیها «راهحل نهایی» نامیدند. حدود ۶ میلیون تن از این قربانیان یهودی بودند؛ بسیاری از یهودیان واژه عبری «شوا» را برای این نسلکشی به کار میبرند.
ناسیونال سوسیالیستهای آلمان نه فقط برای زندگی یهودیان اروپایی (اشکنازی) ارزشی قائل نبودند، بلکه گروههای قومی و اجتماعی دیگری از جمله اسلاوها، کولیها، توانخواهان («معلولین»)، کمونیستها، سوسیالیستها و همجنسگرایان را نیز لایق زندگی نمیدانستند. هولوکاست فقط در اردوگاههای آلمان و لهستان رخ نداد. در پی حمله به اتحاد جماهیر شوروی، اشغالگران آلمانی دو میلیون نفر را، ازجمله در مینسک، به قتل رساندند. و امروز نادر شاهدانی از اردوگاههای بلاروس در قید حیات هستند. در این گزارش، دو تن از این شاهدان تاریخ از رنجهایی سخن میگویند که بر آنها رفته است:
در میان محلهای مسکونی در شهر مینسک، رهگذران گودالی دایرهشکل به قطر ۸۰ متر را دور میزنند. برف بر سر تندیسهایی از جنس برنز نشسته است. تندیسها به سایههایی بدون چهره میمانند که در سراشیبی یک پرتگاه قرار گرفتهاند. در میان این گودال ستون یادبودی از سنگ سیاه ایستاده است. این ستون به ۵ هزار یهودیای تقدیم شده که در دوره جنگ جهانی دوم در این محل به دست اشغالگران نازیبه قتل رسیدند.
شاید این پوچی روزگار باشد، زیرا آنها که این ستون یادبود را در سال ۱۹۴۶ برافراشتند نیز به رنجی جانکاه دچار شدند. آنها را در دوران دیکتاتوری استالین به اردوگاههای کار فرستادند.نکته دیگری که در کتابهای تاریخ راه نیافته این است که در اطراف مینسک بزرگترین اردوگاه آدمکشی در کل اتحاد شوروی قرار داشت. در «تروستنتس» (Trostenez) بنا بر دادههای مختلف، بین ۶۰ تا ۲۰۰ هزار نفر از یهودیان، اسرای جنگی، پارتیزانها، و حتا ساکنان عادی که آنها را متهم به همکاران با جنبش مقاومت میکردند، تیرباران شدند یا آنان را به اتاقهای گاز سپردند.

