در سال های اخیر منابع آبی در تمامی دشتهای ایران به پایینترین حد خود در ۵۰ سال اخیر رسیده است. به نسبت ۴۰ سال گذشته آب رودخانههای ایران ۶۰ درصد کاهش داشته است. میزان آب ورودی به سدهای کشور در سال جاری (۱۳۹۲) به نسبت سال قبل ۱۰ میلیارد متر مکعب (۲۵ درصد) کاهش داشته و میزان بارش نیز ۲۴ درصد کاهش را نشان میدهد. ورودی آب به حوضه آبریز دریای خزر ۲۵ درصد، به حوضه آبریز خلیج فارس ۱۱ درصد، به حوضه آبریز دریاچه ارومیه ۱۰ درصد، به حوضه آبریز دریاچه هامون ۵۰ درصد و به حوزه آبریز سرخس ۶۶ درصد منفی بوده است.اگر در گذشته برای دستیابی به آب نیاز به حفر چاه با عمق ۱۵ متر بوده این رقم به ۱۵۰ تا ۲۰۰ متر افزایش پیدا کرده است.
این ها فقط بخش های کوچکی از بحران آب در ایران است. بحرانی که ابعاد آن بسیار وسیع است، اما هنوز نتوانسته است به اولویت کارگزاران رژیم تبدیل شود.
“محمد درویش” یکی از پژوهشگران قدیمی محیط زیست و عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع در گفت و گو با شرق پارسی در پاسخ به این پرسش که بحرانی ترین استان ایران از نظر منابع آبی کدام است؟ می گوید:
«در بین ۳۱ استان کشور بدترین بحران را در استان فارس داریم که تراز منفی آبخوان های این استان به بیش از ۲٫۴ میلیارد لیتر مکعب از مجموع ۹ میلیارد لیتر مکعب تراز منفی کشوری رسیده است. یعنی نزدیک یک سوم از تراز منفی کشور در یک استان به نام استان فارس اتفاق افتاده است و به همین دلیل تمام دریاچه ها و تالاب های استان فارس از دست رفته اند. یعنی به خاطر این بحران دریاچه کافتر، دریاچه ارژن، دریاچه پریشان و مهارلو و تالاب های سه گانه بختگان، طشک و کمجان را از دست داده ایم.»
او در تشریح وضعیت بحرانی آب در استان های ایران می گوید: «استان های آذربایجان غربی و شرقی و شمال کردستان که متاثر از حوضه آبخیز دریاچه ارومیه هستند از دیگر مناطق بحرانی به حساب می آیند. استان همدان استان دیگری است به سمت بحران گام برمی دارد. بزرگترین فروچاله های کشور را در همدان در دشت های قهاوند و کبودرآهنگ داریم.»
ماجرا تنها به مناطق خشک کشور ختم نمی شود. شاید عجیب باشد که استان های شمالی کشور هم با بحران آب نه در کمیت بلکه در کیفیت روبرو هستند.
درویش در اینباره می گوید: «طرح های متعدد سدسازی بر روی حوزه آبخیز رودخانه اترک هم باعث شده تا آلاگل، آلماگل، آجی گل و گمیشان هم در وضعیت ناگواری بسر برند.»
درویش مشکل آب ایران را سومدیریت و یا “خشکسالی مدیریت” تعبیر می کند. به اعتقاد این پژوهشگر محیط زیست، کشوری که شش درصد از منابع آبی آن سهم آب شرب است، به هیچ عنوان نباید دچار مشکل یا کابوس خشکسالی باشد.
قسمتهایی از مقاله محبوبه خوانساری در شرق پارسی
شبکه خبری بگونه 