روز 5ژوئیه 1778 ژان ژاک روسو نویسنده و متفکر بزرگ فرانسوی درگذشت.
«انسان آزاد زاده میشود و همه جا در بند است. »
به نظر روسو، انسان در «وضعيت طبيعی» ، با وجود برخورداری از آزادی نامحدود ظاهری، به چَم راستين کلمه آزاد نيست، بلکه موجودی است که اميال خودخواهانهی نهفته در وجودش، انگيزشها و رانشهاي او را روشن میسازد. انسان زمانی به چَم راستين کلمه آزاد است که به ذاتی اخلاقی دست يابد و به عنوان «شهروند» از قوانينی که خود نهاده، پيروی کند و در راستای خير همگاني و رفاه اجتماعی گام بردارد. پس اگر آزادی طبيعی همهی افراد، آزادی نامحدود است، آزادی شهروندی، آزادی تعيين شده از سوي جمع و بنابراين، آزادی محدود شدهی فردی است. به اين ترتيب، روسو تلاش میکند، گونهاي هماهنگی ميان آزادی فردی و جمعی ايجاد نمايد

