دربحثی که مدتی پیش درمورد مذهب داشتم و البته ناتمام رهایش کردم گفته بودم که مذهب بخشی از فرهنگ جوامع انسانی است .
همچون زبان ، همچون شیوه های زندگی و رفتار و آداب معاشرت و لباس و موسیقی و شعر و نقاشی و بقیه چیزها . این فرهنگ بافته ایست از آنچه انسان ها درذهن تاریخی خودشان ساخته اند و پرداخته اند . آنچه که افسانه بوده است و یا ریشه هایی درواقعیت هم داشته است . و لی هرچه باشد تاروپودش تا اعماق ذهن هرانسانی که به آن فرهنگ وابسته است ریشه دوانیده است . مذهب ، بخشی از فرهنگ است .فرهنگ جوامع مختلف بدون مذهب مورد اعتقاد آن جوامع قابل تعریف نیست .ضرب المثل ها ، آوازها ، رقص ها ، مراسم ازدواج و طلاق و بدنیا آمدن کودکان همه و همه رنگ هایی از مذاهب درخود دارند .مذهب را نمیشود با تاریخ واقعی تبیین کرد و توضیح داد زیرا تاریخ از وقایع سخن میگوید و وقایع فرهنگ نیستند بلکه آنچه هستند که اتفاق افتاد ه اند درهمین جهان مادی . جنگ ها مثلا جنگ جهانی اول ، جنگ جهانی دوم ، جنگ هایی قبل از آنها . اینها اتفاق افتاد ه اند ونه افسانه اند و نه از جنس جهانی دیگر . تاریخ را نباید با داستان ها و افسانه ها و حتی باورها مخلوط کرد . زیرا تاریخ مادی است . زیر چشم انسان ها اتفاق افتاده است . قابل دیدن بوده است و آثار و عواقب آن قابل لمس . آنچنان که هم اکنون هم هست . درجنگ انسان ها کشته میشوند ، شهرها ویران میشوند و گرسنگی و بی خانمانی هست . تاریخ واقعی مادی و ملموس است . و قابل فهم برای هرانسانی است .
مذهب اما از این سنخ نیست . مذهب مادی نیست . مذهب و آنچه درحیطه آن گفته میشود و شنیده میشود و خوانده میشود قابل تبیین و تفسیر مادی نیست . علم نمیتواند به آن دست یابد و پس تاریخ هم که علمی مادی است نمیتواند به آن دست یابد .
مذهب از نقطه ای شروع میشود که انسان به یک ماوراء ماده باور میکند . باورمیکند که به جزآنچه که درجلوی چشم خود دارد . به جز این جهان خارج از ذهن که می بیند و می شنود و می بوید ولمس میکند و طعم اش را می چشد ، چیزهای دیگری هم هستند
قدرت هایی که او نمیتواند ببیندشان و یا لمس شان کند و نمیتواند برآنها اشراف و احاطه داشته باشد .ولی آن قدرت ها هستند و تاثیراتشان را درزندگی خود حس میکند ومی بیند و باوردارد .
وقتی این جهان غیر مادی درذهن انسان ساخته شداز همان دوران های اولیه تاریخ ، از همان دوران خدایان و بت ها و بعد پیامبران و کتاب های آسمانی و معجزه ها و نظایر آن این باور جزء فرهنگ جوامع انسانی میشود بخشی از حافظه تاریخی انسان میشود و میراثی میشود که به نسل های بعد منتقل میشود.وجود خدا ر ا با تاریخ و وقایع تاریخی نمیشود دریافت . نمیشود اثبات کرد و نمیشود رد کرد. علم نمیتواند به آن راه یابد . علم نمیتواند خدا را اثبات کند . وحتی نمیتواند رد کند . زیرا که علم نسبی است . علم با زمان دگرگون میشود و تغییر می یابد و هرروز شگفتی های تازه ای را از جهان هستی کشف میکند. علم ثابت کرده است که توان کشف هرآنچه وجود دارد را ندارد . و رمز و رازهای هستی و خلقت آنچنان عظیم و شگفت و درهم پیچیده اند که دریافت های کنونی انسان دربرابرشان ذره ای است دربرابر کهکشان ها.
و این جاست که بقول مولانای فیلسوف و عارف » پای استدلالیان چوبین بود — پای چوبین سخت بی تمکین بود )
و بدلیل همین ضعف علم مادی درشناخت پدیده های پیچیده بخصوص دررابطه با ذهن انسان ، فلسفه وعرفان و مذهب درجای علم می نشینند .تا برای فهم آنچه قابل فهم نیست راهی پیدا کنند
بنابراین بدنبال مذهب درتاریخ نگردید . مذهب از اولین انسانی که توان فکرکردن را پیدا کرد بوجود آمد و درطول هزاران سال رشد کرد و تغییر و تحول یافت و به اینجا رسید که اکنون می بینیم
درمذاهب مختلف چهره هایی مقدس وجود دارند . این چهر ه ها به هیچ وجه زمینی نیستند . وقتی میگویند مقدس یعنی از این زمین فراتر رفته اند .یعنی با جهانی دیگر و ماوراء ماده پیوند خورده اند. یعنی مثل ما نیستند . آنها ایده ال های بشری هستند .
کسانی هستند که معصوم اند . هیچ کارخطایی را انجام نداده اند.والاترین قهرمانان هستند . پاکترین ها هستند و بهترین ها .
ارزش هایی که به این قدیسین داده میشود درهمه جوامع و مذاهب تقریبا یک سان اند . درمسیحیت ، مسیح انسان معمولی نیست . او موجودی فرازمینی است . ازمادری زمینی و پدری آسمانی . نیمه خدایی فداکار است ،پاک است ، آلوده به هیچ گناهی نیست . واو طرفدار مردم محروم است . طرفدار برده هاست ، طرفدار فقرا است ، طرفدار انسان های معمولی است و رو درروی قدرت حاکمه است . مسیح خودش را فدا می کند برای نجات دیگر انسان ها . او را برصلیب می کشند .اما او رستاخیز میکند .نمی میرد و در اعماق تاریخ میماند . الگویی میشود برای پاک بودن و فداکار بودن و منافع خود را فدای منافع انسان های دیگر کردن . این اعتقاد را بیش از دوهزارسال بیشمار انسان هایی داشته اند و هنوز هم دارند
شیعیان به امامان باوردارند . امام قدیس است . زمینی نیست . معصوم است . گناه نمی کند ، مبارزه میکند و همیشه درجنگ با قدرت حاکمه است . این را تاریخ نمیگوید . ذهن تاریخی شیعیان میگوید . این دو با هم بسیار متفاوت اند. دراعماق حافظه تاریخی شیعیان امامی هست به اسم امام حسین . او قهرمان است ، الگو است ، تسلیم ناشدنی است . دربرابرزور و ستم می ایستد و می جنگد. او یک سمبل است . اورا باید پرستید . باید همیشه بیاد قهرمانیش و مظلومیت اش گریست . او یک انسان غیرزمینی است . نمیشود اورا درتاریخ یافت . او درمخفیگاه ذهن معتقدانش وجود دارد و این وجود واقعی است . او برای هرکسی که به او نیازمند است وجود دارد . همچون خدا . آیا خدا را میشود درتاریخ یافت ؟ ولی خدا در اعماق ذهن انسان هست . و دراعماق فرهنگ انسان ها . به او نیازمندند ، به او پناه می برند و درمان دردهایشان را از او میخواهند . امام حسین و سایر قدیسین نیز از همین جنس اند. و هرچه انسان ها نیازمند تر باشند و هرچه فقیرتر باشند وهرچه بیشتر تحت ظلم و انقیاد باشند نیازشان بیشتر است . مراسم عزاداری برای مسیح را درکشورهای آمریکای لاتین نگاه کنید و با کشورهای مرفه غربی مقایسه کنید . وهمچنین مراسم عزاداری محرم را درمناطق مختلف .انسان نیازدارد که دراعماق دنیای ذهنی اش مخاطبی داشته باشد . پناهگاهی داشته باشد . درتنها ترین لحظاتش برشانه های کسی تکیه کند و باورکند که کسی هست که اشک های اورا می بیند و درددل هایش را میشنود .یک باورمند به امام حسین ، وقتی بخواهد دربرابر ظلم بایستد . وقتی بخواهد حق خودش را بستاند به آن امام اقتداء میکند
از این تاریخ پرپیچ و خم و درهم تنیده فرهنگ و اعتقاد به هیچوجه نمیشود به سادگی گذشت و با نسخه پیچی های ساده انگارانه با آن روبرو شد . اگرروزی علم توانست تمام جواب های فلسفی انسان را بدهد وروشن کند که او از کجا آمده است و آمدنش بهر چه بوده است آنوقت شاید مساله مذهب و ماوراء ماده حل شود ولی تا آنزمان خدا وجود خواهد داشت . جهانی فراتراز این جهان وجود خواهد داشت و —
قدیسین همچنان فرازمینی و معصوم و دست نیافتنی خواهند بود .
ادامه دارد
برگرفته از وبلاگ یادداشت های زری اصفهانی
#محرم
#عاشورا
#عزاداری ـ طبقاتی

#براندازم
****
به کانال تلگرام و اينستاگرام بگونه بپیوندید
https://t.me/begoonah1
https://www.instagram.com/begoonah

41738532_1108150122678559_3497533779147227136_n.jpg