شکست بزرگ دیگری برای رژیم ایران رقم خورد!

شورای حقوق‌بشر سازمان ملل متحد در پایان پنجاه و هشتمین نشست سالانه خود در ژنو، با تصویب قطعنامه‌ای، نقض حقوق بشر در ایران را محکوم کرد و مأموریت گزارشگر ویژه و هیئت حقیقت‌یاب مستقل سازمان ملل در بررسی وضعیت حقوق بشر ایران را برای یک سال دیگر تمدید کرد. این قطعنامه با ۲۴ رأی موافق در برابر ۸ رأی مخالف به تصویب رسید.

محکومیت نقض حقوق بشر در ایران

در متن این قطعنامه، شورای حقوق‌بشر نسبت به «نقض سیستماتیک حقوق‌بشر در ایران» ابراز نگرانی کرده و از  رژیم ایران خواسته است که با پایان دادن به مصونیت ساختاری عاملان سرکوب، همکاری کامل خود را با گزارشگر ویژه و هیئت حقیقت‌یاب سازمان ملل تضمین کند. شورا تصریح کرده است که «مصونیت ساختاری» که  رژیم ایران به مسئولان و کارگزاران خود اعطا کرده، موجب تقویت زنجیره خشونت و تضییع حق دادخواهی قربانیان شده است.

در همین زمینه

گزارش تکان‌دهنده مای ساتو در مورد نقض شدید حقوق بشر در ایران

تنظیم‌کنندگان قطعنامه و روند تصویب

این قطعنامه توسط کشورهای ایسلند، آلمان، مقدونیه شمالی، جمهوری مولداوی، بریتانیا و ایرلند شمالی تهیه و در روز اول فروردین به دبیرخانه شورا ارائه شد. در جریان رأی‌گیری، نمایندگان کشورهای مختلف نظرات خود را درباره وضعیت حقوق بشر در ایران بیان کردند.

نمایندگان کشورهای ایسلند، اسپانیا، بلژیک، برزیل و سوئیس از افزایش اعدام‌ها، سرکوب آزادی بیان، نقض حقوق زنان و اقلیت‌های مذهبی و قومی در ایران ابراز نگرانی کردند. نماینده بلژیک افزایش اعدام‌ها و محدودیت‌های مدنی را نگران‌کننده خواند، در حالی که نماینده برزیل بر لزوم توقف فشارها بر جامعه بهایی و گسترش مشارکت زنان در جامعه تأکید کرد. نماینده سوئیس نیز ضمن حمایت از پیش‌نویس قطعنامه، خواستار تمدید مأموریت هیئت حقیقت‌یاب برای بررسی سرکوب اعتراضات در ایران شد.

در مقابل، نماینده  رژیم ایران، بررسی وضعیت حقوق بشر در ایران را در شورای حقوق‌بشر «هدر دادن منابع» خواند و تمرکز شورا را بر وضعیت غزه درخواست کرد.

تمرکز قطعنامه بر سرکوب و افزایش اعدام‌ها

در متن این قطعنامه، شورای حقوق‌بشر نسبت به «نقض گسترده حقوق مدنی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی» در ایران به‌ویژه سرکوب زنان، اقلیت‌های مذهبی و قومی و افزایش مداوم اعدام‌ها ابراز نگرانی کرده است. شورا همچنین استفاده ابزاری از مجازات اعدام برای ایجاد هراس عمومی و سرکوب سیاسی را محکوم کرده و آن را نقض جدی قوانین بین‌المللی دانسته است. طبق قوانین بین‌المللی، حکم اعدام فقط باید برای جنایاتی صادر شود که شامل قتل عمد باشد، اما  رژیم ایران احکام اعدام را برای جرایمی که به سطح «جدی‌ترین جنایات» نمی‌رسند، اعمال می‌کند.

تمدید مأموریت گزارشگر ویژه و بررسی دوره‌ای نقض حقوق بشر

بر اساس این قطعنامه، مأموریت گزارشگر ویژه حقوق‌بشر در امور ایران برای یک سال دیگر تمدید شد. وظیفه اصلی گزارشگر ویژه، پایش وضعیت حقوق‌بشر در ایران، گردآوری مستندات از نقض حقوق‌بشر و ارزیابی اجرای توصیه‌های قبلی است. گزارشگر ویژه موظف است دو گزارش دوره‌ای به شورای حقوق‌بشر و مجمع عمومی سازمان ملل ارائه دهد. از  رژیم ایران خواسته شده است که همکاری کامل را برای انجام بررسی‌های میدانی گزارشگر ویژه فراهم کند.

تمدید مأموریت هیئت حقیقت‌یاب و گسترش دامنه فعالیت‌ها

قطعنامه شورای حقوق‌بشر، مأموریت «هیئت حقیقت‌یاب بین‌المللی مستقل» را که پس از اعتراضات سراسری سال گذشته تشکیل شده بود، برای یک سال دیگر تمدید کرد. بر اساس وظایف تعیین‌شده در قطعنامه، این هیئت موظف است که اسناد، شواهد و گزارش‌های مربوط به سرکوب اعتراضات، تبعیض جنسیتی و قومی، استفاده مفرط از خشونت و نقض گسترده حقوق معترضان را گردآوری و به‌طور نظام‌مند نگهداری کند. یکی از اهداف اصلی این کار، آماده‌سازی شواهد برای هرگونه پیگرد قضایی مستقل در آینده است تا افراد و نهادهای مسئول از پاسخگویی فرار نکنند.

درخواست‌های شورای حقوق‌بشر از  رژیم ایران

قطعنامه شورای حقوق‌بشر از  رژیم ایران درخواست کرده است که:

  • به مصونیت ساختاری عاملان سرکوب پایان دهد و با اصلاح قانون اساسی، مقررات کیفری و ساختار قضایی، زمینه‌ای برای جلوگیری از چرخه خشونت و سرکوب فراهم کند.
  • قوانین و سیاست‌های اجباری حجاب و دیگر اشکال تبعیض و خشونت ساختاری علیه زنان و اقلیت‌ها را لغو یا اصلاح کند.
  • برای تضمین دادرسی عادلانه، اطمینان حاصل کند که هیچ متهمی به جرایمی که به سطح «جدی‌ترین جنایات» نمی‌رسند، محکوم به اعدام نشود و دادگاه‌ها تحت نظر قضات مستقل و بی‌طرف برگزار شوند.
  • محدودیت‌های شدید علیه جامعه مدنی، روزنامه‌نگاران، مدافعان حقوق‌بشر و فعالان صنفی را حذف کند، آزادی بیان و تجمع مسالمت‌آمیز را به رسمیت بشناسد، و تمامی زندانیان سیاسی و کسانی که به دلیل فعالیت‌های مسالمت‌آمیز زندانی شده‌اند را آزاد کند.
  • به گزارشگر ویژه و هیئت حقیقت‌یاب سازمان ملل اجازه دسترسی کامل برای بررسی وضعیت حقوق بشر در ایران را بدهد.

با توجه به روند تصویب این قطعنامه و درخواست‌های مطرح‌شده، انتظار می‌رود که فشارهای بین‌المللی بر  رژیم ایران برای بهبود وضعیت حقوق‌بشر در ایران افزایش یابد.