مقدمه: نقض حقوق بشر در پی حملات هوایی
سازمان عفو بینالملل در گزارش «اقدام فوری» خود، منتشرشده در ۲۹ آوریل ۲۰۲۵، نسبت به وضعیت وخیم صدها زندانی در تهران هشدار داده است. این زندانیان، از جمله افرادی که بهصورت خودسرانه بازداشت شدهاند، پس از حملات هوایی اسرائیل در ۲۳ ژوئن ۲۰۲۵ که بخشهایی از زندان اوین را تخریب کرد، به زندانهای دیگر با شرایط غیرانسانی منتقل شدهاند. حملات مستقیم به اماکن غیرنظامی مانند زندانها نقض جدی قوانین بینالمللی بشردوستانه محسوب میشود.
انتقال زندانیان و شرایط غیرانسانی
در زمان حمله، زندان اوین میزبان صدها زندانی، از جمله دو مادر همراه با کودکان خردسال، بود. یکی از این مادران و فرزندش آزاد شدند، اما حدود 70 زن زندانی به همراه یک مادر و فرزند دیگر به زندان شهرری (قرچک) منتقل شدند. این زندانیان در دو اتاق کوچک و یک راهرو با تنها دو سرویس بهداشتی و دو حمام جای داده شدهاند. همچنین، حدود 180 زندانی مرد به زندان بزرگ تهران (فشافویه) منتقل شده و در چهار اتاق با ظرفیت حداکثر 80 نفر اسکان یافتهاند. گزارشها حاکی از ضرب و شتم زندانیان هنگام انتقال و محرومیت آنها از جمعآوری وسایل شخصی است.
شرایط زندانها: ازدحام و محرومیت
زندانهای شهرری و بزرگ تهران با شرایط غیرانسانی مواجهاند: ازدحام شدید، کمبود امکانات بهداشتی، نبود آب آشامیدنی و غذا، تهویه نامناسب، هجوم حشرات و کمبود تخت. زندانیان، از جمله افراد مسن با مشکلات سلامتی، از مراقبتهای پزشکی محروم هستند. سایا صیدال، یکی از زندانیان منتقلشده به شهرری، در پیامی صوتی این شرایط را «مرگ تدریجی» توصیف کرده و گفته است: «بوی تعفن همهجا را پر کرده… انگار مقامات ایرانی میخواهند انتقام اسرائیل و آمریکا را از ما زندانیان سیاسی بگیرند».
نگرانی از ناپدیدسازی اجباری
مقامات ایرانی از افشای سرنوشت یا محل نگهداری دهها زندانی که در بخشهای 2A، 209، 240 و 241 زندان اوین بودند، خودداری کردهاند. این امر ممکن است مصداق «ناپدیدسازی اجباری» باشد که طبق قوانین بینالمللی جرم است. این زندانیان در معرض خطر شکنجه و بدرفتاری قرار دارند. بسیاری از این افراد به دلایل سیاسی، از جمله مدافعان حقوق بشر، معترضان و اعضای اقلیت بهایی، بهصورت خودسرانه بازداشت شدهاند
.درخواستهای عفو بینالملل
عفو بینالملل از رئیس قوه قضائیه ایران، غلامحسین محسنی اژهای، خواسته است:
- آزادی فوری تمامی زندانیان بازداشتشده بهصورت خودسرانه.
- بررسی آزادی سایر زندانیان، بهویژه بازداشتشدگان پیش از محاکمه و واجدان شرایط آزادی مشروط.
- افشای فوری سرنوشت و محل نگهداری زندانیان مفقودشده.
- تضمین دسترسی زندانیان به خانواده و وکیل، محافظت از آنها در برابر شکنجه، و ارائه مراقبتهای پزشکی کافی.
- اجازه بازرسی زندانها توسط ناظران بینالمللی.
شبکه خبری بگونه 