آزادی رسانه و حق شنیدن همه روایتها
آزادی عقیده، آزادی بیان و آزادی رسانه از پایههای اساسی یک جامعه دموکراتیک است. ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر آزادی بیان را چنین تعریف میکند:
«هر انسانی حق آزادی عقیده و بیان دارد و این حق شامل آن است که از داشتن عقاید خود بیم و اضطرابی نداشته باشد و در کسب اطلاعات و افکار و در اخذ و انتشار آن، به تمام وسایل ممکن و بدون ملاحظات مرزی آزاد باشد.»
این اصل، یکی از بنیادیترین پایههای جوامع آزاد و دموکراتیک به شمار میرود و بر حق انسانها برای بیان آزادانه دیدگاهها، دسترسی به اطلاعات و شنیدن نظرات مختلف تأکید دارد.
بر این اساس و در چنین فضایی خبرنگار وظیفه دارد صدای دیدگاههای مختلف را بازتاب دهد، حقیقت را جستجو کند و به مخاطب امکان قضاوت مستقل بدهد؛ نه آنکه به ابزار تخریب، حذف یا تسویهحساب سیاسی تبدیل شود.
مصاحبه و گفتگو ذاتاً به معنای شنیدن روایتها و نگاههای متفاوت است؛ بهویژه زمانی که یک جریان سیاسی یا فکری سالها با سانسور، محدودیت یا قضاوت یکطرفه روبهرو بوده باشد. شنیدن یک صدا، به معنای تأیید کامل آن نیست، بلکه بخشی از وظیفه رسانه برای روشنتر شدن حقیقت است.
هر خبرنگار و مجری، سبک و روش خاص خود را در گفتگو دارد. برخی تند و چالشی عمل میکنند و برخی تلاش میکنند با ایجاد فضایی آرامتر، مخاطب را به شنیدن و دریافت اطلاعات بیشتر ترغیب کنند. معیار اصلی، رسیدن به آگاهی و روشن شدن زوایای پنهان موضوع است، نه نمایش ظاهری تقابل و جنجال.
در گفتگوی آقای کامبیز غفوری با آقای علی صفوی نیز، پرسش درباره علت رفتن مجاهدین به عراق و رابطه آنان با دولت عراق، خود موضوعی مهم، حساس و چالشی بود؛ موضوعی که سالها محل بحث و مناقشه سیاسی بوده است. پاسخ آقای صفوی، بهعنوان فردی مطلع و مسئول، فرصتی برای شنیدن روایت و توضیحی بود که بخشی از جامعه شاید کمتر یا هرگز آن را نشنیده باشد.
اینکه برخی انتظار داشته باشند خبرنگار حتماً با لحنی تند، قضاوتگر یا تخریبی وارد گفتگو شود، لزوماً به معنای حرفهایتر بودن آن مصاحبه نیست. خبرنگاری حرفهای، پیش از هر چیز، به مخاطب احترام میگذارد و اجازه میدهد حقیقت از خلال گفتگو و ارائه اطلاعات آشکار شود.
دموکراسی زمانی معنا پیدا میکند که همه دیدگاهها حق و امکان بیان داشته باشند. اگر قرار باشد هر خبرنگاری صرفاً مطابق خواست و سلیقه جریانی خاص ــ اعم از دولتهایی که منافع مشخصی را دنبال میکنند و در همین راستا بزرگترین سانسور قرن علیه مجاهدین را اعمال کردهاند، یا رژیمی که هیچ صدای مخالفی را برنمیتابد، چه رسد به صدای دشمن اصلی ــ سؤال بپرسد، رسانه دیگر نقش یک گزارشگر روشنگر را نخواهد داشت، بلکه به تریبونی برای اهدافی خاص تبدیل میشود.
ما در این سالها بارها شاهد چنین عملکردی از سوی برخی رسانهها بودهایم؛ رسانههایی که بزرگترین تظاهرات و گردهماییهای مجاهدین را پوشش نداده و آگاهانه آنها را سانسور کردهاند.
نقد رسانه و خبرنگار، حق طبیعی مخاطبان است؛ اما تخریب و متهم کردن خبرنگاری که تلاش میکند فضایی برای شنیدن روایتهای مختلف فراهم کند، کمکی به حقیقت و آگاهی عمومی نمیکند. جامعه آزاد، نیازمند رسانه آزاد، گفتگو، تحمل شنیدن دیدگاه متفاوت و احترام به اصول حرفهای خبرنگاری است.
مجاهدین هیچگونه ترس و واهمهای از مورد سؤال و قضاوت قرار گرفتن ندارند. آن کس که پاک است، از محاسبه چه باک است!
فرامرز ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵
شبکه خبری بگونه 